voor ouders

Info over de toelatingprocedure treft u aan op:

Dyslexie

Technisch leesprobleem
Dyslexie is een stoornis in het technisch lezen, niet in het begrijpend lezen. Dyslexie kan het begrijpend lezen wèl belemmeren. Dit is het geval als het technisch lezen onevenredig veel aandacht en energie vraagt, zoals bij een kind met dyslexie.

Dyslexie belemmert ook het vlot leren lezen. De meeste kinderen met dyslexie leren uiteindelijk wel lezen, maar blijven trager lezen. Ze moeten er meer energie in steken en zijn sneller afgeleid dan de gemiddelde lezer. Dat gaat vaak ten koste van het begrip van wat gelezen is.

Variaties in dyslexie

Dyslexie is niet bij elk kind hetzelfde. Het kan variëren in:

	de manier waarop het zich uit
	de mate van ernst
	achterliggende problemen
	bijkomende stoornissen

Sommige leerlingen hebben moeite met hardop lezen, maar kunnen vrij probleemloos eenvoudige teksten stillezen en begrijpen. Andere leerlingen kunnen leesproblemen goed compenseren, maar hebben grote moeite met de spelling. Dit heeft uiteraard consequenties voor het soort interventie dat nodig is.

Onderzoek heeft uitgewezen dat:

	driekwart van de kinderen met dyslexie fonologische problemen heeft (herkennen van klankstructuur in een woord)
	driekwart problemen heeft met het snel benoemen van woorden (ook te merken aan het benoemen van kleuren, namen, dag van de week)
	de helft beide problemen heeft

Hoe herkent u dyslexie?

Het belangrijkste kenmerk van dyslexie is dat er een hardnekkig probleem is bij het aanleren en vlot toepassen van het lezen en spellen op woordniveau. Kinderen met dyslexie hebben veel extra oefening nodig om het (technisch) lezen aan te leren.

Daarom is het van belang dat dyslexie bij een kind zo vroeg mogelijk wordt ontdekt. Hoe eerder een gerichte aanpak van lees- en spellingproblemen kan starten, hoe groter de kans op succes.

Algemene kenmerken
Hieronder volgen een aantal algemene kenmerken van dyslexie. Meer specifieke signalen tijdens kleutertijd, basis- en voortgezet onderwijs vindt u bij Signalen per leeftijdsgroep.

Kinderen met dyslexie kunnen moeite hebben:

	om het verschil te horen tussen klanken als m en n; p, t en k; s, f en g; eu, u en ui
	om de klanken in volgorde te zetten, zoals bij 'dorp' en 'drop' of '12' en '21'
	om de aandacht te houden bij ‘klankinformatie’ (gesproken woord)
	met het inprenten van reeksen, bijvoorbeeld tafels of spellingsregels
	met het onthouden van vaste woordcombinaties, uitdrukkingen of gezegdes
	met het onthouden van losse gegevens, zoals rijtjes, woordjes en jaartallen

Problemen bij het lezen
De leesproblemen van kinderen met dyslexie vallen het meest op bij hardop lezen. Sommige kinderen hebben een traag leestempo en lezen de woorden spellend. Andere kinderen hebben een hoog leestempo, maar maken daarbij veel fouten door te raden. Er kan ook sprake zijn van een combinatie van beide.

Problemen bij de spelling
Kinderen met dyslexie maken langdurig veel spellingsfouten en hebben, om dat te voorkomen, veel steun nodig van spellingsregels. Het kan zijn dat ze één bepaald woord op een bladzijde op verschillende manieren spellen. Kinderen met dyslexie proberen vaak de spelling van specifieke woorden te onthouden. Dit is een enorme belasting voor het geheugen. Bovendien beklijft de kennis meestal niet, omdat ze het op een ongestructureerde manier in het geheugen opslaan.

Problemen bij het schrijven
Kinderen met dyslexie schrijven vaak onleesbaar en maken veel doorhalingen. Bij leerlingen die wel leesbaar schrijven, valt het trage schrijftempo op.

De oorzaken van dyslexie

De precieze oorzaak van dyslexie weten we nog niet helemaal, maar wel is duidelijk dat het zich afspeelt in de hersenen. Het lijkt erop dat het hersengebiedje waar klanken aan schrifttekens worden gekoppeld, te zwak is aangelegd of moeilijk bereikbaar is.

De klankcodes worden daardoor onvolledig of incorrect in de hersenen verwerkt en minder goed in het geheugen opgeslagen. Het gevolg is dat deze ook minder goed uit het geheugen zijn op te halen om gekoppeld te worden met het woordbeeld.

Duidelijk is dat mensen met dyslexie problemen hebben met de fonologische verwerking van taal en/of het snel benoemen van woorden.

Onderzoek
De komende jaren komt er waarschijnlijk meer duidelijkheid over de oorzaken. In 1998 is een groot tienjarig wetenschappelijk onderzoek gestart naar de biologische achtergronden en vroege kenmerken van dyslexie. In ieder geval staat vast dat bij dyslexie sprake is van een erfelijke factor.

Een kind dat één ouder heeft met dyslexie, heeft 40 tot 50% kans er ook aanleg voor te hebben. Bij twee dyslectische ouders ligt dit percentage rond de 80%.

Welke gevolgen heeft dyslexie?

Het niet snel technisch kunnen lezen en spellen heeft ernstige gevolgen in deze 'talige' maatschappij, waarin veel gelezen en geschreven moet worden.

De belangrijkste gevolgen van dyslexie voor een kind zijn:

belemmeringen in het onderwijs

In het onderwijs moet veel gelezen in geschreven worden. Dit heeft ernstige gevolgen voor het volgen van onderwijs en belemmert kinderen om hun capaciteiten te ontwikkelen. Veel kinderen met dyslexie kiezen ook een onderwijsniveau dat lager is dan ze op grond van hun intelligentie aan kunnen.

sociaal-emotionele problemen

Dyslexie kan het gevoel van eigenwaarde bij een kind zwaar ondermijnen. Het kan tot frustraties leiden als het kind voldoende intelligent is maar het technisch lezen niet onder de knie krijgt, terwijl het bij klasgenootjes probleemloos lijkt te verlopen. Ook kunnen motivatieproblemen ontstaan waardoor kinderen geen zin meer hebben om het lezen te blijven oefenen, terwijl zij juist extra oefening nodig hebben om een minimaal leesniveau te halen.

Dyslexie kan ook een grote invloed hebben op de situatie thuis.

Dyslexie thuis

Dyslexie kan van grote invloed zijn op het kind en zijn omgeving. Wanneer er problemen ontstaan op school, merken ouders dat vaak aan het gedrag van hun kind thuis.

De thuissituatie speelt dan ook een belangrijke rol voor het kind bij het leren omgaan met dyslexie. Aan deze vertrouwde omgeving kan het kind veel praktische hulp en steun ontlenen. Hierbij is met name de rol van de ouders van groot belang.

Bij het onderdeel 'Dyslexie thuis' besteden we uitgebreid aandacht besteed aan:

	de impact van dyslexie Dyslexie kan een grote impact hebben op het kind en zijn omgeving. Veel ouders geven aan dat hun kind naast een leerprobleem ook sociaal-emotionele problemen heeft. Leren lezen en schrijven is voor kinderen vaak belangrijk. Als dit niet goed gaat, schaadt dit het zelfvertrouwen van het kind. Zeker wanneer er nog geen diagnose is gesteld kan het kind allerlei redenen bedenken waarom het lezen en spellen niet lukt. Het kind moet erg veel oefenen met weinig resultaat. Hierdoor ontstaat vaak demotivatie. Een kind met dyslexie heeft naast problemen met lezen en spellen, vaak met meerdere vaardigheden problemen. Bijvoorbeeld met rekenen en het verwerken van instructies van de leerkracht. Het gevaar bestaat dat gedacht wordt dat het kind niet goed genoeg zijn best doet, met alle gevolgen van dien. Behalve voor het kind, heeft dyslexie ook voor de ouders de nodige gevolgen. En ook eventuele broers en zussen kunnen er gevolgen van ondervinden. Lees meer hierover bij de Gevolgen thuis.
	welke gevolgen dyslexie kan hebben voor het gezin Dyslexie heeft bij bijna bij alle kinderen niet alleen invloed op de schoolprestaties, maar ook op het gevoel van welbevinden en het zelfbeeld. Ouders zien bij het kind thuis vaker moeilijk gedrag. Het opvoeden en begeleiden van een kind met dyslexie vraagt van de ouders extra aandacht, inspanning en vaardigheden. Ouders kunnen het als frusterend ervaren als het op school niet goed gaat met hun kind. Dit leidt vaak tot de nodige spanningen bij ouders
	hoe u uw kind thuis kunt helpen Ouders hebben vaak al in een vroeg stadium in de gaten dat er 'iets' aan de hand is met hun kind. Het is belangrijk dat ouders hun eigen observaties serieus nemen. Lees meer bij Signaleren. Als een kind dyslexie heeft, heeft dat ook consequenties voor de ouders. Voor ouders is het de belangrijkste taak om het kind te blijven bemoedigen en ondersteunen bij het leren omgaan met dyslexie. Lees verder over Steun en begrip. Daarnaast kan de ouder een rol spelen bij het oefenen en trainen. Juist kinderen met dyslexie hebben veel extra oefening nodig met lezen en spellen. Lees meer over Extra oefenen. Ook kan het belangrijk zijn dat de ouder een rol speelt bij een goede afstemming tussen de leerkracht en de hulp die van buiten gegeven wordt. Meer hierover vindt u bij Overleg.

Vooroordelen
Voor alle duidelijkheid: dyslexie is beslist geen luiheid van kinderen, geen gebrek aan intelligentie en geen modeziekte die bedacht wordt door veeleisende ouders. Ook is dyslexie geen speciale gave. Al kunnen kinderen met dyslexie net als andere kinderen wel talenten hebben op andere gebieden. Het is dan de kunst die talenten een kans te geven.

Onzichtbare handicap
Dyslexie heeft niet alleen gevolgen voor het leren van de talen, maar ook voor vakken waar veel lezen bij te pas komt. Leerlingen met dyslexie moeten daar, in vergelijking met hun klasgenoten met eenzelfde intelligentie, onevenredig veel energie in steken. Het is daarom van belang bij alle vakken rekening te houden de lees- en spellingsproblemen en niet alleen bij de taalvakken en zoveel mogelijk compenserende maatregelen te treffen.

De gevolgen van dyslexie spelen niet alleen op school, maar ook tijdens een studie of beroepsopleiding en later op de werkvloer. In de huidige maatschappij is dyslexie dan ook een serieuze handicap/belemmering.